كرده است : و ما يلى المضاف يأتي خلفا * عنه في الإعراب إذا ما حذفا معناى آيه : « اگر اظهار كنيد صدقات را پس خوب چيزى است اظهار صدقات » . خاصة و هي التي : قسم دوم از « ما » اسميه معرفه تامه ، خاصه است و آن « مائى » است كه قبل از آن و عاملش اسمى ذكر شده كه « ما » و عاملش كه يا « نعم » و يا « بئس » است براى آن اسم صفت در معنا مىباشند هرچند در لفظ نمىتوانند صفت باشند چون از جنس جملهء انشائيه هستند بلكه با تأويل به « مقولا فيه نعمّا » صفت واقع مىشوند ، و اين « ما » خاص و جزيى است زيرا مصداق آن همان اسم مقدم است كه « ما » و عاملش صفت معنوى براى آن است . بايد دانست كه در معنا در هنگام صفتيت ، اين جملهء انشائيه ، مقول قول اخبارى قرار داده مىشود ، مانند : « غسلته غسلا نعمّا » و « دققته دقا نعمّا » شاهد در خاص بودن « ما » است كه با عاملش صفت معنوى براى اسم مقدم يعنى « غسلا » و « دقا » مىباشد . شايان ذكر است كه « دق » به معناى ريزكردن و شكاندن است و مصداق « ما » در دو مثال همان اسم مقدم يعنى « غسلا » و « دقا » است لذا معناى آن « نعم الغسل » و « نعم الدق » مىباشد . لازم به ذكر است كه اين جمله داراى محل بوده و نوع اعراب محلى آن تابع اعراب اسم موصوف قبل است . و أكثرهم لايثبت : اكثر نحويون وجود و استعمال « ما » معرفه تامه به هردو قسم عام و خاصش قبول نداشته‌اند و تنها جماعتى از نحويون مانند ابن خروف آن را قائل است كه ابن خروف نيز آن را از سيبويه نقل مىكند . الثاني : دومين قسم از اقسام سه‌گانه « ما » اسميه ، « ما » اسميه نكرهء مجرد و خالى از معناى حرف است يعنى اين « ما » متضمن معناى حرف نمىباشد به خلاف قسم سوم كه متضمن معناى حرف است ، و به خلاف قسم اول كه معرفه است ، اين قسم ، نكره مىباشد . بايد دانست كه اين قسم از « ما » نيز بر دو قسم است : 1 - ناقصه : كه عبارت است از « ما » اسم نكرهء مجرده كه همواره موصوف واقع